Janusz Osarczuk, Marek Halembert Czy powrócimy z Marsa? Czyli jak leczyć się poza Ziemią

Janusz Osarczuk, Marek Halembert

Czy powrócimy z Marsa? Czyli jak leczyć się poza Ziemią

Poznanie warunków panujących zarówno w przestrzeni kosmicznej, jak i na innych pobliskich ciałach niebieskich jest ważnym elementem uzmysłowienia sobie trudności, jakie trzeba będzie pokonać, aby przetrwać, a potem żyć w warunkach tak innych od ziemskich. Niezwykle istotne jest zrozumienie wpływu środowiska przestrzeni międzyplanetarnej oraz innych planet czy księżyców na zdrowie przebywających w nim osób. Traktowanie próżni jako „miejsca, w którym nic nie ma”, może być pomocne przy rozwiązywaniu krzyżówek, ale należy sobie zdawać sprawę, że podczas podróży kosmicznych priorytetem jest ochrona astronautów przed niewidzialnym niebezpieczeństwem, czyli promieniowaniem kosmicznym, od którego jest aż gęsto w otaczającej przestrzeni.

Rok wydania: 2025 

Wydanie pierwsze

Format 155 x 240 mm

Liczba stron: 248

Oprawa twarda

Bogato ilustrowana

ISBN 978-83-67557-36-8

e-ISBN 978-83-67557-37-5

Cena 79 zł

Spis treści

13 Od autorów

17 Podziękowania

18 Wprowadzenie

20 Wstęp

27 Przygotowania

27 Wielkie podróże odkrywcze

30 Aspekt historyczny

32 Zagadnienia ekonomiczne

40 Problematyka prawna

41 Kwestie etyczne

45 Czy lecieć na Marsa już dziś?

52 Zagrożenia

52 Wstęp

52 Promieniowanie kosmiczne

63 Obniżona grawitacja

69 Pył regolitowy

72 Izolacja

75 Rytm dobowy

77 Mikroby

78 Pleśń

80 Meteoroidy i meteory

86 Podsumowanie

89 Pionierzy

89 Medycyna kosmiczna

89 Tło historyczne

90 Zakres działalności

91 Lekarz i pacjent

91 Urazy

92 Homeostaza

96 Leczenie z Ziemi

97 Lekarz w kosmosie

102 Procedury

104 Sprzęt medyczny

111 Problemy diagnostyczne

113 Astronauta jako pacjent

115 Interakcje międzyludzkie

115 Współżycie społeczne

116 Seksualność

118 Usprawnianie ciała

118 Idea usprawniania

119 Egzoszkielet

120 Implanty

121 Nanoinżynieria

121 Inżynieria genetyczna

125 Kolonie

125 Rola lekarza i rola pacjenta

125 Modele relacji

126 Diagnostyka zdalna

128 Diagnostyka domowa

129 Dozór medyczny

129 Model odwróconej komunikacji

131 Nowe terapie i procedury

131 Wybór terapii

132 Terapie „nieetyczne”

133 Pseudoterapie

134 Dylematy etyczne

134 Sytuacje skrajne

135 Chorzy

136 Zasoby medyczne

137 Nowe pokolenia

137 Problemy z prokreacją

138 Różnorodność genetyczna

139 Starość

141 Problemy społeczne

141 Przetrwanie i rozwój

142 Samotność

143 Koegzystencja w społeczeństwie

144 System opieki zdrowotnej

144 Rozwój systemu

144 Polisy i ubezpieczenia

145 Pierwsza pomoc

145 Rehabilitacja i fizjoterapia

147 Epidemie i epidemiologia

147 Prewencja

149 Rola epidemiologii

150 Astrosocjologia medyczna

150 Związek z medycyną

151 Pomost między naukami ścisłymi i humanistycznymi

153 Podsumowanie

153 Rozwiązywanie problemów medycznych

156 Przetrwanie pierwszych kolonistów

157 Planowanie i współpraca

157 Zagadnienia zdrowotne

159 Kwestia doświadczenia

162 Posłowie

166 Dodatki

166 Dodatek A: Przegląd problemów zdrowotnych pojawiających się podczas lotów kosmicznych

168 Dodatek B: Zestawienie modeli relacji lekarz–pacjent

170 Dodatek C: Niezbędny sprzęt składający się na Marsjański System Ochrony Medycznej MarSOMed

173 Dodatek D: Powstanie życia na Ziemi według Stanisława Lema

176 Literatura

187 Słowniki

187 Pojęcia fizyczne

196 Pojęcia medyczne

223 Spis postaci

223 Postacie rzeczywiste

224 Postacie fikcyjne

224 Zwierzęta

225 Spis nazw

225 Nazwy rzeczywiste

226 Nazwy fikcyjne

227 Spis pojęć

227 Pojęcia fizyczne

229 Pojęcia medyczne

232 Spis ilustracji

235 Spis tabel

236 Recenzje

236 Andrzej Tukiendorf, prof. dr hab. n. med.

239 Prof. dr hab. Michał Tomczak

241 Prof. dr hab. Andrzej Pigulski

242 Dr n. med. Marek Kozieł

WSTĘP

(fragmenty)

Nie jest to książka o medycynie kosmicznej, chociaż częściowo przedstawiamy niektóre jej elementy i nawiązujemy do jej osiągnięć. Nie zajmujemy się również medycyną przyszłości tylko dla niej samej. Staramy się raczej zaprezentować nasz punkt widzenia na kwestie dotyczące opieki zdrowotnej astronautów (którzy będą długookresowo przebywać poza Ziemią, czy to podczas podróży międzyplanetarnych, czy to w bazie Księżycowej lub znajdującej się w innej lokalizacji, czy to na powierzchni obcej planety, w szczególności Marsa) i przyszłych kolonistów. Nie tylko dyskutujemy o możliwościach i metodach terapeutycznych, które będą dostępne, ale także zastanawiamy się nad kwestiami prewencji, na przykład dotyczącymi ewentualnego usprawniania ludzkiego ciała. […]

Poznanie warunków panujących zarówno w przestrzeni kosmicznej, jak i na innych pobliskich ciałach niebieskich jest ważnym elementem uzmysłowienia sobie trudności, jakie trzeba będzie pokonać, aby przetrwać, a potem żyć w warunkach tak innych od ziemskich. Niezwykle istotne jest zrozumienie wpływu środowiska przestrzeni międzyplanetarnej oraz innych planet czy księżyców na zdrowie przebywających w nim osób. Traktowanie próżni jako „miejsca, w którym nic nie ma”, może być pomocne przy rozwiązywaniu krzyżówek, ale należy sobie zdawać sprawę, że podczas podróży kosmicznych priorytetem jest ochrona astronautów przed niewidzialnym niebezpieczeństwem, czyli promieniowaniem kosmicznym, od którego jest aż gęsto w otaczającej przestrzeni. […]

Oprócz kwestii czysto technicznych (i finansowych!) bez których trudno sobie wyobrazić przetrwanie na pozaziemskich placówkach, konieczne będzie tworzenie nowego społeczeństwa. Będzie to niesłychanie istotny proces, w trakcie którego należy zrobić wszystko, aby uniknąć kardynalnych błędów i zaniedbań, jeżeli nie mamy zamiaru powielać w nowym domu ciemnych stron ziemskiego życia. Dlatego też, skupiając się na kwestiach medycznych, chcemy naszkicować rolę, jaką powinna odgrywać współpraca między członkami kolonii. […]

Starając się przewidzieć, jak będzie wyglądać opieka zdrowotna w nowych społecznościach, rozważamy między innymi zagadnienia prokreacji, starości, roli lekarza i pacjenta czy możliwości i dostępności terapii medycznych. Wnikamy też nieco w tematy związane z nowym systemem takiej opieki, ubezpieczeniami zdrowotnymi, rehabilitacją czy fizjoterapią. Dotykamy również kwestii epidemiologicznych i zastanawiamy się, co zrobić, aby podróże międzyplanetarne nie stały się przyczyną epidemii na żadnej planecie (w tym na Ziemi). […]

Przestrzegamy […] przed próbą kolonizacji „na chybcika” i bez odpowiedniego przygotowania. Wyprawę na Marsa postrzegamy jako niezwykle użyteczną dla rozwoju naszej wiedzy i zebrania nowych doświadczeń. Stoimy jednak na stanowisku, że wszelkie dobrodziejstwa, jakie ona przyniesie, należy przede wszystkim wykorzystać do poprawy jakości życia na Ziemi. Kolonizację zaś odłóżmy na czas, kiedy będziemy do niej naprawdę dobrze przygotowani. […]

Mamy nadzieję, że dzięki lekturze naszej książki Czytelnicy odkryją coś nowego, co pobudzi ich do cennego zajęcia, jakim jest refleksja na temat roli człowieka w „kosmicznym mechanizmie” czy też w „kosmicznej układance”. Ufamy też, że niniejsze opracowanie zachęci do bardziej szczegółowych poszukiwań dotyczących wybranych spośród opisanych przez nas zagadnień, a także zmieni perspektywę spojrzenia na kolonizację naszego systemu planetarnego z geocentrycznego na szerszy, heliocentryczny punkt widzenia.