Mariusz Kwiatkowski PANIKA I TROSKA Depopulacja z perspektywy relacyjnej

Ubywa nas. Społeczeństwo się kurczy i starzeje. Niektóre miejscowości już się wyludniają, inne niedługo zaczną. To zjawisko wywołuje obawy, niepokój o przyszłość, a nawet lęk. Coraz częściej mamy w związku z tym do czynienia z przypadkami paniki moralnej wokół przemian demograficznych. Spontaniczna lub celowo wywoływana, świadczy o tym, że ludzie obawiają się negatywnych skutków spadku liczby urodzeń, ubywania ludzi i starzenia się społeczeństwa. Warto jednak zauważyć, że pod postacią lęku przed utratą kontaktów z innymi i wsparcia z ich strony ujawnia się ludzka relacyjność. Ubytek ludzi, z punktu widzenia naszych potrzeb, okazuje się wyzwaniem, problemem, a nawet zagrożeniem.

Z relacyjnego punktu widzenia obawa, lęk, a tym bardziej panika nie są adekwatną reakcją na obserwowane zmiany. Bardziej obiecujące podejście zawiera się w słowie troska. Za paniką kryje się niezrozumienie nowych zjawisk, zagubienie moralne, skupienie na własnych sprawach i niezdolność do znalezienia rozwiązania. U podstaw troski stoi trafna interpretacja sytuacji, klarowne podejście normatywne, dobre relacje z innymi i gotowość do poszukiwania rozwiązań.

Rok wydania 2026

Wydanie pierwsze

Format 130 x 208 mm

Liczba stron: 188

Oprawa broszurowa

ISBN 978-83-67557-46-7

e-ISBN 978-83-67557-47-4

Cena 31zł

Projekt okładki i stron tytułowych Ireneusz Sakowski

Spis treści

9 Wstęp

25 Rozdział 1

PERSPEKTYWA RELACYJNA. Wzbogacanie dyskursu na temat depopulacji

30 Depopulacja jako przedmiot sporu

Długie pożegnanie z szokiem przeludnienia – 31;

Sprzeczności dyskursu dotyczącego depopulacji – 34;

Przyspieszenie procesu depopulacji w skali globalnej – 35

38 Ekonomiczne i kulturowe interpretacje depopulacji

Modernizacja a depopulacja – 39;

Znaczenie ludzkiej sprawczości – 42;

Hipoteza naśladownictwa (mimetyczna) – 44

46 W stronę dyskursu relacyjnego

Zaskoczeni depopulacją – 46;

Niepewność ekologicznych efektów depopulacji – 50;

Od paniki moralnej do konsensu relacyjnego – 51

59 Rozdział 2

ANALIZY RELACYJNE. Wyjaśnianie procesu depopulacji

62 Luka relacyjna w literaturze na temat depopulacji

Zagubione relacje – 63;

Zagrożone relacje – 66;

Niedocenione relacje – 68

71 Zagadnienie relacyjności w naukach społecznych

Relacyjność w ujęciu współczesnej socjologii – 73;

Podejście relacyjne Pierpaola Donatiego – 76;

Implikacje podejścia relacyjnego – 79

84 Relacyjność w badaniach nad depopulacją

Relacyjne ramy pojęciowe – 84;

Zagadnienia badawcze związane z depopulacją w ujęciu relacyjnym – 88;

Relacyjność w procesie badawczym – 93

105 Rozdział 3

PRAKTYKI RELACYJNE. Współtworzenie rozwiązań w obliczu depopulacji

109 Depopulacja w perspektywie lokalnej

Osłabienie spójności lokalnej – 110;

Zagrożenia dla dobrostanu mieszkańców – 114;

Ograniczenie sprawczości decydentów i mieszkańców – 118

121 Relacyjność a rozwiązywanie problemów społecznych

Relacyjność w politykach publicznych – 122;

Relacyjna koncepcja dobrego życia – 126;

Troska o innych jako praktyka relacyjna – 131

136 Praktyki relacyjne na rzecz kurczących się społeczności

Znaczenie praktyk relacyjnych – 140;

Współtworzenie infrastruktury relacyjnej – 144;

Wzmacnianie sprawczości relacyjnej w działaniu – 161

175 ZAKOŃCZENIE. W kierunku relacyjnego podejścia do depopulacji

Bibliografia

Indeks osób180 186